Handstempel

Kies een letter uit de Filahome Postzegel Encyclopedie

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Niet gemechaniseerd stempel

Een handstempel is een stempel dat met de hand op poststukken wordt aangebracht. Vroeger werd alle post met de hand gestempeld. Toen het postverkeer toenam ging de post automatiseren. Een van de eerste problemen, die werd aangepakt was het stempelen van de post. Bij het stempelen gaat het om twee zaken: het voorkomen dat postzegels een tweede keer gebruikt kunnen worden en het aanbrengen van een datum en plaats. Tegenwoordig worden handstempels vooral gebruikt om post, die door de stempelmachine zijn gemist alsnog te stempelen. Voor pakjes en grote enveloppen wordt meestal een handrolstempel gebruikt.

Handrolstempels

Een handstempel kan gemaakt zijn van gummi, hout of metaal. Er bestaan ook handrolstempels. In Nederland wordt het handrolstempel sinds 1927 veel gebruikt op postkantoren op oneffen oppervlakten, zoals pakjes etc. Een handrolstempel bestaat uit een dagtekenstempel, gecombineerd met golflijnen. In sommige landen worden de golflijnen vervangen door teksten als "adresseer volledig".

Bijzonderen gelegenheden

Sinds het begin van de twintigste eeuw worden voor het vernietigen van postzegels op poststukken machines gebruikt, waardoor het gebruik van handstempels sterk is afgenomen. Postzegelverzamelaars geven de voorkeur aan met handstempels afgestempelde postzegels en bij voorkeur met een leesbare plaatsnaam en datum.
Tegenwoordig wordt een handstempel alleen gebruikt bij speciale gelegenheden en om postale opmerkingen op het poststuk te plaatsen. De Nederlandse postdienst maakt al meer dan honderd jaar gebruik van speciale stempels voor speciale gelegenheden. Zo werden al in 1883 speciale stempels gebruikt bij een tentoonstelling in het toenmalige Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam. Ook tijdens de Olympische Spelen in 1928 in Amsterdam kregen postzegels een speciale Olympische afstempeling.
Tegenwoordig worden bijzondere stempels meestal op speciale enveloppen of kaarten geplaatst, die niet door de postdienst maar door de organisatoren worden uitgegeven. Vaak worden speciale stempels door verzamelaars zeer gewaardeerd, want ze zijn vaak geschikt voor een thematische verzameling. Ook verzamelaars van stempels kunt u met een dergelijke afstempeling blij maken.