Luminescentie

Kies een letter uit de Filahome Postzegel Encyclopedie

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Voor automatisering postverwerking

Om de postverwerking te automatiseren zijn postdiensten vanaf de jaren vijftig gaan experimenteren met het toevoegen van chemische stoffen aan postzegels, die door ultraviolette straling worden herkend door apparaten waarmee de post mechanisch gestempeld of gesorteerd wordt. Postzegels, die op de één of andere manier zijn voorzien van een chemische stof noemen filatelisten luminescerende postzegels. De belangrijkste vormen van luminescentie zijn fluorescentie en fosforescentie. Deze twee soorten luminescentie worden veel door elkaar gebruikt, ook in naslagwerken.

Op postzegels

Fluorescentie en fosforescentie zijn in verschillende landen op verschillende manieren op postzegels aangebracht:
- Door stoffen aan de papierbrij toe te voegen
- Door stoffen aan de inkt toe te voegen
- Door stoffen op het papier te drukken en daar overheen de inkt te drukken
- Door na het drukken van postzegels alsnog een luminescerende stof te drukken
- Door luminescerende vezels aan de papierbrij toe te voegen

Fluorescentie in Nederland

De eerste in Nederland toegepaste techniek is fluorescentie. In 1962 werden drie Nederlandse frankeerzegels herdrukt voor een proef in Gouda. In deze plaats werd een proef uitgevoerd met een opzet-stempelmachine, de zgn. facer. Deze postzegels lichten sterk geel op, als ze onder een ultraviolette lamp worden gehouden.
Later in de jaren zestig begon de Nederlandse postdienst met de uitgifte van fosforescerende postzegels. Fosforescerende postzegels lichten zwak geel op onder de ultraviolette lamp. Zodra de straling ophoudt, lichten fosforescerende postzegels sterk rood of geel na.

Frankeerzegels

In veel landen, waaronder Nederland en België zijn frankeerzegels in de jaren zestig en zeventig zowel normaal als luminescerend uitgegeven. Deze zijn te herkennen met een speciale ultraviolette lamp.

Witmakers

Bij de beoordeling of een postzegel luminescerend is of niet maken veel verzamelaars de fout om witmakers, een stof die aan het papier is toegevoegd om het papier witter van kleur te maken, aan te zien voor luminescerende postzegels. De witmakers weerkaatsen het ultraviolet licht uitstekend, waardoor het lijkt of de postzegels "oplichten". Ofwel door oefening leert men. Vergelijk eens met postzegels waarvan u de effecten kent, omdat maar op één manier zijn gedrukt. Deze postzegels kunt u vervolgens als vergelijkingsmateriaal gaan gebruiken.