Postwaardestuk

Kies een letter uit de Filahome Postzegel Encyclopedie

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Kaart of envelop met waarde-indruk

Een postwaardestuk is een kaart of envelop waarin een indruk of opdruk van een postzegelbeeld is aangebracht. Postwaardestukken worden uitgegeven door een postale autoriteit. Vaak is dit een zegelbeeld, dat door de postdienst ook gebruikt werd voor postzegels, maar er zijn ook andere ontwerpen gebruikt. Ook in Nederland zijn speciaal ontworpen waardestempels gebruikt.

Eerste postwaardestuk

De eerste postwaardestukken voor algemeen gebruik waren Britse enveloppen en postbladen in zwart en blauw met een ontwerp van William Mulready. De afbeelding op het eerste postwaardestuk was een allegorische voorstelling, waarop Brittannia gevleugelde boden uitzendt naar de uithoeken van het Britse imperium. Vreemd genoeg had de Engelse posthervormer Rowland Hill aanvankelijk meer vertrouwen in de Mulready-postwaardestukken, dan de door hem bedachte postzegels. De Mulready's werden in 1841 ingetrokken en vervangen door enveloppen en postbladen, die alleen een afbeelding van een ingedrukte postzegel hadden. De in 1841 verschenen Britse penny-envelop bleef tot 1902 in gebruik en is het langst in gebruik zijnde postwaardestuk ooit.

Briefkaart

De briefkaart is niet de oudste, maar wel de bekendste van de postwaardestukken. In Nederland werd de briefkaart in 1871 in gebruik genomen. Deze briefkaarten waren voorzien van een gebruiksaanwijzing, zodat de gebruiker kon lezen hoe hij of zij de briefkaart diende te gebruiken. Bekend bij verzamelaars van Nederlandse briefkaarten zijn ook de semi-officiële briefkaarten. De eersten werden uitgegeven door de vereniging Moed, Beleid en Trouw, ter gelegenheid van de inhuldiging van koningin Wilhelmina. De voorkant van deze briefkaart ziet er gewoon uit. Op de achterzijde is een speciale tekst afgedrukt. Later verschenen de Dorus Rijkers-kaarten. Dat waren particulier bedrukte briefkaarten. Ze werden ook niet op het postkantoor verkocht, maar door kantoorboekhandels.
Briefkaarten verschenen ook met een toeslag voor een goed doel. De eerste door de PTT uitgegeven briefkaarten met toeslag verschenen in 1933 ter gelegenheid van het toenmalige Nationaal Crisiscomité. Vanaf 1937 verschenen in Nederland ook briefkaarten met een tekening op de voorzijde. Deze briefkaarten noemen we ook wel geïllustreerde briefkaarten.

Krantenwikkel

Een krantenwikkel was een adresbandje voor de verzending van kranten naar abonnees en andere belangstellenden. De eerste krantenwikkel met ingedrukt zegelbeeld verscheen in 1857 in de Verenigde Staten van Amerika. Noord-Duitsland volgde in 1868 en twee jaar later werd de krantenwikkel ook in Groot-Brittannië gebruikt.

Typen postwaardestukken

- Briefkaart
- Envelop
- Verhuiskaart
- Luchtpostblad
- Etc.