De vorm

Postzegels knippen

De eerste postzegel zal waarschijnlijk uit praktische overwegingen een rechthoekige vorm hebben gekregen, want zoals u wellicht weet werden de eerste postzegels ongeperforeerd uitgegeven. De postzegels werden op het postkantoor, men verstuurde slechts zelden een brief, met een schaar uit het vel geknipt.
Fraaie Nederlandse postzegels met nette randen zijn dan ook meestal afkomstig van de kleinste kantoortjes, want daar had men alle tijd om secuur te knippen!

Perforatie

Een jaar of tien na het verschijnen van de eerste postzegel in Engeland werd een betere manier bedacht om de postzegels uit het vel te verlossen: De uitvinding van de perforatie.
Een simpele gedachte. Je boort een aantal gaten op rij waardoor een zodanige verzwakking optreed, dat de postzegels gemakkelijk zijn uit te scheuren. De technici zijn echter jaren bezig geweest om het grote probleem op te lossen, want waar laat je de "gaatjes". Deze papierrestjes verstopten de machine, waardoor deze steeds tot stilstand kwam.

Tweede emissie

Uiteindelijk werd het probleem opgelost en nadat deze vinding ook in Nederland bekend raakte (ruim tien jaar later!) werd de tweede emissie uitgegeven in 1864. Hierbij moet nog opgemerkt worden dat het ontwerp van de zegel en het vel werd aangepast om de perforeermachine te kunnen gebruiken.

Driehoek

Alleen in Zuid Afrika had men een aparte kijk op deze zaak. Charles Bell was Directeur-generaal van Kaap de Goede Hoop en het grootste probleem van zijn personeel was, dat men niet kon lezen en schrijven. Hierdoor konden zij een binnenlandse niet van een buitenlandse brief onderscheiden. Charles Bell bedacht, zo gaat het verhaal, dat voor brieven naar het buitenland een postzegel met een andere vorm gebruikt diende te worden. Dit zou de ontstaansreden van de uitgifte van driehoekige Kaapse postzegels zijn geweest.
Je blijft natuurlijk zitten met de vraag of deze medewerkers verder niets hoefden te lezen, zoals een adres of zo?

Andere vormen

Lang bleven driehoeken en rechthoeken de enige gebruikte postzegelvormen tot in de jaren zestig van de 20e eeuw een oliestaatje op de proppen kwam met een rond zegeltje. De techniek van het perforeren had men inmiddels goed onder de knie en de jaren met experimenten met uiteenlopende vormen en materialen begonnen.

Meer informatie

Verzamelwoede columns
Dubbele Koe
Hoogtepunten: Een eeuw beschaving
Terug naar de toekomst