Drukkersmerken

Op randen van postzegelvellen

Op de randen van postzegelvellen, staat vaak allerlei informatie gedrukt. Die informatie, die primair bedoeld is als hulp tijdens het drukproces, noemen we "drukkersmerken".
Deze term werd in Nederland voor het eerst gebruikt toen de vellen uit de "bontkraag" serie (1899) figuurtjes verschenen. Elke drukker bij de firma Enschedé had een eigen "merkje". Bovendien werd voor elke drukkleur zo'n merkje aangebracht. Postzegels met twee drukmerken zijn tegenwoordig erg zeldzaam en daardoor veel geld waard.

Plaatnummers en letters

Ook plaatnummers en letters worden tot de drukkersmerken gerekend. Met de "L" en "R" wordt aangegeven of het loketvel afkomstig is uit het linker of uit het rechter deel van het drukvel, want deze worden tegelijkertijd gedrukt. Relatief nieuw is de "M", die aangeeft, dat het vel uit het midden afkomstig is.
Voor elke drukkleur kan een plaatnummer zijn aangebracht. Hierdoor kunnen we zien of een drukplaat voor een bepaalde kleur is vervangen.
Overigens werden de plaatnummers in het begin doorlopend genummerd, zoals ook gebruikelijk was in de Verenigde Staten. Rond 1940 werd de doorlopende nummering stop gezet in Nederland en begon men bij elke uitgiften bij 1.

Kleurkruizen

Met behulp van kleurkruizen kan de drukker vaststellen of de afzonderlijke drukplaten goed op elkaar staan afgesteld, zodat een duidelijke afbeelding ontstaat.
Paskruisjes en snij-lijntjes worden gebruikt om er voor te zorgen dat de vellen op de juiste plaats worden geperforeerd of afgesneden.
Kleurbalken dienen om te controleren of de diverse kleuren inkt goed zijn aangebracht. Deze balken, of stippen, komen we bij buitenlandse postzegels wel eens tegen. In Nederland worden deze verwijderd.

Oplagenummers

In het buitenland, zoals Frankrijk, worden op de velranden soms velnummers gedrukt. Deze oplagenummers worden ook in Nederland niet gebruikt.

Verzamelgebied

De gegevens op de velrand verschaffen de verzamelaars waardevolle informatie. Met behulp van deze informatie kunnen we het productieproces niet alleen beter begrijpen, maar ook beter volgen.

Meer informatie

Verzamelwoede columns
Aanhangsels
De eerste uitgifte
Foutje, maar toch bedankt