Postreorganisatie in Franse Tijd

Fluwelen revolutie

Enkele jaren nadat in Frankrijk de revolutie een einde had gemaakt aan de rampzalige regering van Lodewijk XVI, trok het Franse leger Europa in. De Zuidelijke Nederlanden werden na een korte oorlog onderworpen. De Noordelijke Nederlanden sloten zich aan bij de anti-Franse coalitie en de Fransen werden teruggedreven. Onder leiding van Pichegru veroverde Frankrijk in 1794 in enige maanden opnieuw de Zuidelijke Nederlanden. De Fransen stootten door tot aan de Waal. In januari 1795 trok Pichegru over de Waal en bezette Utrecht. Drie dagen later waren de Fransen in Amsterdam. Stadhouder Willem V vluchtte naar Engeland. In de Nederlandse steden werden de regenten vervangen door bestuurders met Franse sympathieën. Deze machtsovername vond plaats zonder veel bloedvergieten en men sprak daarom van de 'fluwelen revolutie'.
Deze fluwelen revolutie zou ook een revolutie in de organisatie van het Nederlandse postwezen in gang zetten.

Nationalisatie

Door de komst van de Fransen veranderde in Nederland veel bij de posterijen. Er kwam een commissie onder leiding van Mr. J.G.H. Hahn, die een gecentraliseerd nationaal postwezen tot stand bracht op basis van de Statenpost. Deze centralisatie moest van de posterijen een belangrijke bron van inkomsten voor de staat maken. In 1799 volgde de nationalisatie van het postwezen.
Voorheen speelden de steden een belangrijke rol in de organisatie van de post. Deze steden zouden door de nationalisatie ernstige financiële schade lijden. Daarom kwam er een schaderegeling voor de steden. Het schadebedrag werd berekend op basis van de gemiddelde jaaropbrengst van de tien voorgaande jaren. Dit bedrag zou in vijfentwintig jaar uitbetaald worden. De eerste uitbetalingen vonden in 1804 plaats.

Franse invloed

In de Franse Tijd werden de postkantoren onderverdeeld in hoofd-, onder- en bijkantoren. Ook werden de postritten opnieuw georganiseerd en kwamen er nieuwe instructies voor het personeel van de post. Het postwezen ging behoren bij het Ministerie van Financiën. In 1807 kwam de Eerste Nederlandse Postwet, waarin onder meer een voor het hele land geldend tariefsysteem werd vastgesteld. Het porttarief werd berekend naar afstand en gewicht. Op initiatief van Lodewijk Napoleon werd in 1809 de paardenposterij opgericht.
In 1810 werd Nederland officieel ingelijfd bij Frankrijk. De Nederlandse posterijen vielen vanaf dat moment rechtstreeks onder het postbestuur in Parijs. In Nederland werd de postdienst geleid door een 'Directeur Principal', die er voor moest zorgen dat de Franse postwet of 'Instruction Générale' in ons land werd toegepast. De 'Instruction Générale' beschreef zeer uitgebreid hoe de postkantoren en het vervoer van post georganiseerd dienden te worden.

Blijvende invloed

Na de nederlaag van Napoleon in de Slag bij Leipzig verlieten de Franse troepen in 1813 Nederland. De zoon van Willem V werd door Gijsbert Karel van Hogendorp uit Engeland naar Nederland gehaald en in december 1813 ingehuldigd als koning Willem I.
De Franse organisatie van het postwezen bleef tot de komst van de postwet in 1850 gehandhaafd.

Lees verder: meer informatie

Poststukken verzamelen
150 jaar postzegels in Nederland
Postvervoer per trein

De postzegelprijs is afhankelijk van een groot aantal factoren. Op deze pagina treft u een overzicht aan van een aantal omstandigheden die bepalend zijn voor de prijs van postzegels.
Postzegelprijs
Rondzendboekje
Periode en postzegelprijs
Verzameling verkopen
Postzegelaankoop
Zeldzaamheid
Postzegelhandelaar

Zomerpostzegels
Toeslagzegels
Heinrich von Stephan
Gratis antwoordnummer
Dag van de Postzegel
Persoonlijke postzegel